آنفلوآنزا شايعترين بيماري ويروسي فصل سرما است که دستگاه تنفسي را درگيـر ميکند و به شدت مسري است. ويروس آنفلوآنزا ممکن است ٩٠ بار کوچکتر از يک گلبول قرمز خون انسان باشد، به اندازه يي کوچک که مي تواند ميان امواج نوري پنهان شود. اما همين ويروس کوچک مي تواند در يک سال به اندازه نيمي از مرگ و ميرهاي ناشي از تصادفات ترافيکي، باعث مرگ انسانها شود. در هر ويروس آنفلوآنزا از فصلي تا فصل ديگر، جهش ژنتيکي ايجاد ميشود و در نتيجه، تدارک سيستمهاي دفاعي قبلي را کمتاثير ميکند. اما پيشرفتهاي اخير در صنعت داروسازي کشف يافتههاي شگفتانگيزي را در علم پزشکي در اين زمينه در پي داشته است که نتيجه عملي آن براي مردم تحقق روياي ديرين مقابله با آنفلوآنزا بوده است. در حقيقت دستيابي به نسل سوم واکسني که تا ٨٠ درصد موارد از اين بيماري و عوارض آن جلوگيري ميکند، يکي از بزرگترين دستاوردهاي بشر در اين حوزه محسوب مي شود.
نشانههاي آنفلوآنزا کدامند؟
آنفلوآنزا با تب، سرفه، احساس سردي همراه با لرز، کوفتگي و درد در بدن، سردرد و خستگي همراه است. اين نشانهها به طور معمول سه تا چهار روز ادامه دارد و پس از آن ممکن است بيمار براي يک هفته ديگر يا بيشتر، سرفه هاي خشک، آبريزش بيني و گلودرد داشته باشد. بسیاری از مردم در تشخيص آنفلوآنزا و سرماخوردگي دچار اشتباه ميشوند. با اينکه اين دو بيماري داراي تشابهاتي هستند، اما تفاوتهاي بارزي دارند. آنفلوآنزا برعکس سرماخوردگي ناگهاني شروع شده و حدود يک هفته طول کشيده و سپس بهبود مي يابد. گاهي به دنبال ابتلا به آنفلوآنزا عارضهاي به نام ذات الريه يا همان عفونت ريهها پيش ميآيد که اين بيماري در اثر همان ويروس يا به دنبال ضعف سيستم ايمني بدن، توسط عوامل ميکروبي ديگر ايجاد ميشود. افرادي که دچار بيماريهاي مزمن قلبي -عروقي و ريوي باشند، بيشتر در معرض اين عارضه قرار ميگيرند. سرماخوردگي به آساني قابل درمان است و در بدترين حالت امکان دارد به عفونت ثانويه باکتريايي منجر شود که آن هم به وسيله مصرف آنتي بيوتيک قابل درمان است اما آنفلوآنزا بيماري خطرناکي است که هر ساله جان تعدادي از مردم را ميگيرد. سرماخوردگي معمولاً با گلودرد همراه با عطسه، آبريزش يا گرفتگي بيني شروع ميشود. تب يکي از علائم معمول براي سرماخوردگي معمولي نيست. سردرد يا دردهاي عضلاني هم رابطه مستقيمي با سرماخوردگي ندارند، در صورتي که در آنفلوآنزا اين گونه نيست.
چه کساني در معرض ابتلا به آنفلوآنزا هستند؟
١- هر آنچه سبب تضعيف سيستم ايمني بدن ميشود، از سوءتغذيه گرفته تا خستگي و فشار کاري و استرس، از وجود بيماريهاي مزمن از قبيل بيماري مزمن قلبي ، ريوي، کليوي، ديابت و آسم گرفته تا بارداري و کهنسالي؛ امکان ابتلا به اين بيماري را در فرد افزايش ميدهد. کودکان مستعد آلرژي، آسم، بيماريهاي قلبي، مرض قند، کودکان مبتلا به عفونتهاي مکرر و کساني که داروهاي مضعف مصرف ميکنند يا کودکاني که مجبورند براي طولاني مدت آسپرين استفاده کنند، همگي در معرض اين بيماري قرار دارند.
٢- هر آنچه سبب تسهيل انتقال ويروس شود؛ از محيط هاي بسته با تهويه نامناسب گرفته تا مکان هاي شلوغ مانند وسايل حمل و نقل عمومي، از کامپيوتر و گوشي موبايل گرفته تا خودکار و کاغذ. کودکاني که در مهدکودک و در تماس با ساير کودکان هستند، افرادي که در خانه هاي سالمندان زندگي مي کنند، کارکنان مراکز بهداشتي و درماني همگي به دليل تردد در مراکزي که احتمال وجود ويروس در آن شديدتر است، در معرض اين بيماري قرار دارند. براساس نظر سازمان بهداشت جهاني واکسن هاي آنفلوآنزا براي گروههاي ذيل توصيه مي شود؛
- تمامي کودکان ٦ ماهه تا افراد ١٨ ساله
- اهالي منزل و مراقبان خارج از منزل نوزادان صفر تا ٥٩ ماهه
- افراد ٥٠ ساله و مسن تر
- ساکنان مراکز ارائه کننده مراقبت بلندمدت به افراد داراي بيماري هاي مزمن
- افراد داراي مشکلات بلندمدت سلامت؛ مانند بيماري قلبي، کليوي، ريوي، ديابت، آسم، کم خوني و ساير اختلالات خوني
- افراد داراي سيستم ايمني ضعيف
- زنان باردار بيش از سه ماه در خلال فصل آنفلوآنزا
- پزشکان، پرستاران، اعضاي خانواده و ساير افرادي که در تماس نزديک با افراد در معرض خطر جدي آنفلوآنزا هستند
- افراد ساکن خوابگاه ها يا ساير اماکن پرجمعيت به منظور جلوگيري از شيوع
- هر فرد ديگري که خواهان کاهش احتمال ابتلا به آنفلوآنزا است.
آموزش به کودکان
شيوع آنفلوآنزا در مکان هايي که تجمع افراد در آنها بيشتر است نظير مدارس، مهدهاي کودک احتمال بيشتري دارد؛ چرا که اگر يکي از کودکان به اين بيماري مبتلا شده و در اين مکان ها نيز حضور داشته باشد، مي تواند به راحتي بيماري را به ديگر همکلاسي ها و دوستان خود انتقال دهد. در واقع از آنجا که بيماري آنفلوآنزا به راحتي از طريق تماس هايي نظيردست دادن، امانت گرفتن خودکار و دفتر يا حتي صحبت کردن با يکديگر به راحتي به ديگران سرايت مي کند، بنابراين در اين زمينه بايد با آموزش به کودکان در خصوص رعايت نکات بهداشتي از آلوده شدن ديگر افراد به اين بيماري جلوگيري کرد. در واقع با توجيه کودکان در خصوص چگونگي انتقال بيماري مي توان تا حدودي از گسترش آن جلوگيري کرد. اما با توجه به تحقيقات علمي گسترده درباره آنفلوآنزا بايد اعتراف کرد که تنها راه پيشگيري از آنفلوآنزا، علاوه بر رعايت نکات بهداشت عمومي و فردي، استفاده از واکسن آنفلوآنزا است.
هنگام ابتلا به آنفلوآنزا چه کنيم؟
افرادي که مبتلا به آنفلوآنزا ميشوند، فوراً علائم را تجربه نميکنند. بنابراين آنها ميتوانند بيماري را به ديگران منتقل کنند، بدون اينکه بدانند بيمار هستند. درواقع، ناتواني ظاهري علم براي متوقف کردن شيوع آنفلوآنزا تا اندازهيي به اين دليل است که ميزبان مبتلا ميتواند قطرات آلوده را روز قبل از شروع علائم توليد کند و به اين صورت در چرخه شيوع آنفلوآنزا قرار گيرد.
فارغ از دوراني که فرد هنوز اطلاعي از بيماري خود ندارد، بايد گفت به محض مشاهده نشانه هاي آنفلوآنزا رعايت نکات بهداشت فردي از سوي بيماران از جمله استفاده از وسايل و ظروف جداگانه، استفاده از دستمال کاغذي هنگام عطسه و سرفه، اجتناب از حضور در اماکن عمومي و شست وشوي مداوم دست ها، مهم ترين وظيفه مبتلايان به آنفلوآنزا در قبال سلامت اطرافيان و جامعه است. يکي ديگر از مواردي که سبب انتقال بيماري به ديگران مي شود در اختيار قرار دادن وسايل شخصي از قبيل گوشي موبايل و همچنين کامپيوتر است. معمولاً افراد ديگر تقاضا مي کنند اين گونه وسايل به صورت امانت براي بهره برداري کوتاه مدت در اختيار آنها قرار گيرد و اظهار اين موضوع که دارنده مبتلا به آنفلوآنزا است ممکن است در جلوگيري از شيوع بيماري موثر باشد.
توصيه سازمان بهداشت جهاني
ويروس آنفلوآنزا انواع مختلفي دارد که پيوسته تغييرشکل ميدهد. سه نوع اصلي ويروس آنفلوآنزا (C،B،A) وجود دارد، اما اين ويروسها توانايي جهش به انواع گوناگوني را دارند و به اين صورت، زيرنوع ها يا سوشهايي را توليد ميکنند که با ويروس اول تفاوت دارد، اما برخي از ويژگي هاي آن را حفظ کرده اند. سوشهاي ويروس آنفلوآنزا که باعث اين بيماري ميشوند، ممکن است از سالي به سال ديگر تفاوت داشته باشد و به همين دليل است که ساخت واکسن براي آن آسان نيست و براساس تحقيقات گسترده براي هر سال به صورت ويژه و خاص توليد مي شود.
واکسن هاي جديد هر سال با استفاده از برآوردهايي که کدام نژادهاي ويروس براي آن سال فعالترين خواهند بود، ساخته ميشوند. در حالي که واکسنهايي که در سال ٢٠٠٧-٢٠٠٨ به کار رفته براي آن دوره محافظت فراهم ميکند، از اثربخشي آنها براي فصل ٢٠٠٧-٢٠٠٨ نمي توان اطمينان حاصل کرد و اين يکي از وظايفي است که سازمان بهداشت جهاني بر عهده دارد. صنايع داروسازي براساس توصيههايي که توسط سازمان بهداشت جهاني در اختيار آنها قرار ميگيرد و با در نظر گرفتن ملاحظات مربوطه، به تهيه واکسنهايي مناسب همان فصل اقدام ميکنند.
بهترين زمان براي پيشگيري
به طور کلي هر کسي که مي خواهد احتمال ابتلايش به آنفلوآنزا را کاهش دهد بايد واکسينه شود. اما بهترين زمان براي مراجعه جهت دريافت واکسن چه زماني است؟ متخصصان در پاسخ به اين سوال معتقدند کودکاني که در خطر احتمال ابتلا به آنفلوآنزاي شديد هستند يا در بيماران با بيماريهاي خاص و مزمن از قبيل بيماري ريوي يا قلبي که آنفلوآنزا ممکن است بيماري اصلي را شديدتر کند و نياز به جلوگيري از آنفلوآنزا در ايشان محرز است، يا براي بيماران آسيبپذير خصوصاً داراي ضعف سيستم ايمني به منظور جلوگيري از بستري شدن در بيمارستان و کاهش خطر مرگ، بايد پيش از شيوع ويروس اقدام به واکسيناسيون کرد. در واقع بهترين زمان براي اين کار ماه هاي مهر و آبان است. شما با واکسينه شدن سالانه عليه ويروس آنفلوآنزا مي توانيد از اين بيماري پيشگيري کنيد، به شرط آنکه در زمان مناسب اقدام کنيد.
چه کساني نبايد واکسينه شوند؟
١- افرادي که حساسيت شديدي به تخم مرغ دارند.
٢- افرادي که قبلاً واکنش و حساسيت شديدي به واکسن آنفلوانزا داشته اند.
٣- نوزادان کمتر از ٦ ماه
٤- افرادي که بيماري شديد يا معمولي همراه با تب دارند، بايد تا کم شدن علائم بيماري صبر کنند.
توصيه هاي جهاني
آنفلوآنزا و عوارض آن سالانه باعث مرگ و مير هزاران نفر در سراسر جهان ميشود. هر چند سال يک بار نوع جديدي از آنفلوآنزا پيدا ميشود و چنان به سرعت انتشار جهاني مييابد که زندگي ميليون ها نفر را به خطر مي اندازد. وحشتناکترين همه گيري جهاني آنفلوآنزا در قرن بيستم مربوط به سال ١٩١٨ ميلادي بود که حدود ٤٠ ميليون نفر يعني بيش از آمار کل کشته شدگان جنگ جهاني اول را به کشتن داد. اين بيماري تقريباً هر زمستان با وسعت و شدتهاي مختلفي شايع ميشود و تا ارديبهشت ماه ممکن است گريبان افراد مختلف را بگيرد. در حال حاضر سازمان پيشگيري و کنترل بيماريهاي ايالات متحده (CDC) تزريق واکسن آنفلوآنزا را براي سنين ٦ ماه تا ١٨ سال به صورت سالانه توصيه ميکند. اگر اين توصيه به مرحله اجرا در بيايد، تعداد کودکان واجد شرايط تنها در ايالات متحده به حدود ٣٠ ميليون نفر خواهد رسيد. آنچه قابل ملاحظه است آن است که توصيههاي پيشين اين مرکز کودکان ٦ تا ٥٩ ماهه را تحت پوشش قرار ميداد.
بيشتر بدانيم
جالب است بدانيم با توجه به آنکه بخش عمده يي از دريافت کنندگان واکسن کودکان و افراد مسن و کهنسال هستند، براي تخفيف درد، واکسيناسيون توسط سرنگ مخصوصي انجام مي شود که اولاً تيزتر از سرنگ هاي معمولي است و ثانياً آغشته به سيليکون است.
در پايان لازم به يادآوري است که مردم بايد ضمن اطلاع از ويژگي ها و شرايط مصرف واکسن آنفلوآنزا، پس از مشورت با پزشک نسبت به واکسيناسيون اقدام کنند. در واقع اين پزشک است که مي تواند براساس شرايط و موقعيت سلامت فرد و با لحاظ وضعيت سني، کاري و سوابق بيماري هاي فرد نسبت به لزوم انجام واکسيناسيون نظر دهد.
http://www.nadersani.net/Farsi-Various/ashnai_ba_anfloenza.htm
